10 Cách Tăng Sức Đề Kháng Cho Trẻ Khoẻ Mạnh & Lưu Ý

Bài viết này đã được bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh chuyên ngành Nội Nhi tại bệnh viện Nhi Đồng 1 tư vấn y khoa.

Hệ miễn dịch rất quan trọng với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt là trong giai đoạn 2 năm đầu đời. Có một hệ miễn dịch khỏe mạnh đồng nghĩa với việc trẻ có sức đề kháng với sự tấn công của vi khuẩn, vi trùng có hại, ngăn ngừa cảm cúm lúc giao mùa. Vậy làm thế nào để tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ? Cùng Huggies tìm hiểu về hệ miễn dịch và các cách tăng sức đề kháng cho bé trong bài viết dưới đây, mẹ nhé!

Sức đề kháng là khả năng của cơ thể trong việc bảo vệ và chống lại các tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng,... Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, sức đề kháng thường còn yếu do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ.

Có hai loại miễn dịch chính: miễn dịch chủ động (cơ thể tự tạo ra kháng thể) và miễn dịch thụ động (nhận kháng thể từ bên ngoài). Trong giai đoạn bào thai, bé nhận kháng thể từ mẹ qua nhau thai. Sau khi sinh, việc bé bú sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp bé có hệ miễn dịch và bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh.

Tuy nhiên, sau 6 tháng tuổi, lượng kháng thể thụ động này dần suy giảm và không còn đủ sức bảo vệ trẻ khi chúng tiếp xúc nhiều hơn với môi trường bên ngoài. Do đó, bố mẹ cần chú ý chủ động tăng sức đề kháng cho bé.

Sức đề kháng là hàng rào bảo vệ trẻ trước các tác nhân gây bệnh (Nguồn: Huggies)

Để hỗ trợ hệ thống miễn dịch, tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, ba mẹ cần kết hợp hiệu quả chế chế độ dinh dưỡng cho bé hằng ngày với các biện pháp chăm sóc, phòng tránh bệnh.

Một giấc ngủ sâu và đủ dài là rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ nhỏ. Ngủ đủ giấc giúp phát triển trí tuệ, chiều cao, cân nặng và tăng sức đề kháng cho bé. Ngoài ra, nó còn giúp trẻ có tinh thần thoải mái, vui chơi cả ngày. Tùy vào từng độ tuổi, trẻ sẽ cần thời gian ngủ khác nhau.

Mẹ có thể dựa vào bảng tổng thời gian giấc ngủ của bé trong ngày của AASM (American Academy of Sleep Medicine) 2016 để cân đối thời gian ngủ cho trẻ:

Tham khảo: Danh sách 20 bài nhạc ru bé ngủ ngon thông minh hay nhất

Thuốc kháng sinh có tác dụng quan trọng trong điều trị nhiễm khuẩn, nhưng việc lạm dụng thuốc kháng sinh cho trẻ hiện nay là một vấn đề cần lưu ý. Thuốc kháng sinh như một "con dao hai lưỡi": nếu cha mẹ cho bé sử dụng quá nhiều, sẽ làm suy yếu hệ miễn dịch và khiến trẻ phụ thuộc vào thuốc.

Một số cha mẹ thường cho trẻ dùng kháng sinh ngay khi thấy con bị sốt hay đau họng, tuy nhiên đây là việc làm có thể gây hại đến sức khỏe của trẻ. Nếu trẻ bị viêm hô hấp do virus, kháng sinh không chỉ không hiệu quả mà còn có thể gây nhờn thuốc và các tác dụng phụ như dị ứng, tiêu chảy. Để bảo vệ sức khỏe và tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh, phụ huynh nên áp dụng những biện pháp tự nhiên để phòng ngừa bệnh hô hấp, lưu ý giữ ấm cho trẻ trong thời gian chuyển mùa nhé.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học là cách tăng cường sức đề kháng cho trẻ đơn giản và hiệu quả, dễ dàng thực hiện tại nhà. Bố mẹ nên chú trọng vào việc thiết lập bữa ăn lành mạnh, cân đối đủ 4 nhóm dưỡng chất: chất béo, chất đạm, chất tinh bột, vitamin và khoáng chất. Lưu ý, bố mẹ cần đảm bảo sự đa dạng, phong phú trong chế độ ăn uống của trẻ.

Để tăng cường sức đề kháng cho trẻ, mẹ có thể bổ sung vào khẩu phần ăn mỗi ngày của bé các thực phẩm giàu vitamin, kẽm, sắt và lợi khuẩn đường ruột.

Nước có tác dụng đưa bạch cầu lưu thông toàn bộ cơ thể, đồng thời đào thải những chất độc hại ra ngoài thông qua tuyến mồ hôi. Một lượng nước vừa đủ mỗi ngày sẽ giúp tăng cường trao đổi chất ở trẻ, cung cấp chất dinh dưỡng, vitamin cần thiết cho tế bào. Vì vậy, ba mẹ cần tập cho trẻ thói quen uống đủ nước mỗi ngày. Lượng nước cần thiết cho trẻ phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng và cường độ hoạt động, vui chơi của từng bé.

Theo khuyến cáo, lượng nước trung bình mỗi ngày cho từng độ tuổi sẽ là:

Uống đủ nước là một cách tăng sức đề kháng cho trẻ (Nguồn: Sưu tầm)

Bố mẹ nên dành 30 phút mỗi ngày để vận động cùng con, đây có thể là các hoạt động trong nhà hay ngoài trời tùy theo sở thích của trẻ và điều kiện cho phép. Để có thể đa dạng về các hoạt động vui chơi cùng trẻ, ba mẹ cũng có thể tham khảo thêm tại “Hoạt động cho bé”. Các động tác tuy đơn giản thôi nhưng nếu thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ giúp bé rèn luyện thể lực, sự tập trung và khả năng xử lý tình huống tốt hơn.

Bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh cũng chia sẻ thêm:

“Luyện tập và vận động: vận động nhiều sẽ giúp đào thải độc tố và giúp khí huyết lưu thông. Nếu được, tốt nhất nên ra ngoài trời vào buổi sáng nắng ấm: Cơ thể được tiếp xúc đầy đủ với không khí trong lành và ánh sáng nắng mai sẽ tích lũy đủ vitamin D, tăng cường sức đề kháng.”

Chất lượng không khí ở các thành phố lớn hiện đang ở mức báo động, đặc biệt ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch còn yếu. Ô nhiễm không khí có thể làm suy yếu hệ hô hấp của trẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho các virus và vi khuẩn xâm nhập.

Để bảo vệ trẻ, bố mẹ nên giữ phòng sạch sẽ, vệ sinh bộ lọc điều hòa, thay ga gối thường xuyên và che chắn, đeo khẩu trang khi bé ra ngoài. Nếu sống gần khu công nghiệp hoặc nhà máy, nên đóng kín cửa sổ để giảm thiểu bụi vào nhà.

Tham khảo: Nhiệt độ phòng cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là thích hợp nhất?

Vui chơi ngoài trời giúp trẻ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, từ đó tăng cường khả năng hấp thụ vitamin D. Bên cạnh đó, các hoạt động ngoài trời giúp trẻ tiếp xúc với môi trường tự nhiên và không khí trong lành từ đó tăng cường khả năng thích nghi và hỗ trợ hệ miễn dịch phát triển khỏe mạnh.

Giữ vệ sinh cá nhân là cách hiệu quả giúp trẻ tránh xa các tác nhân gây bệnh và bảo vệ hệ miễn dịch. Ba mẹ nên dạy bé thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi về nhà và sau khi đi vệ sinh.

Ngoài ra, cần nhắc nhở trẻ không chạm tay bẩn vào mắt, mũi, miệng, và bỏ thói quen mút tay hoặc cắn móng tay. Trẻ trên 2 tuổi nên tự đánh răng sau mỗi bữa ăn và vào buổi sáng, tối, với thời gian ít nhất 1 phút và tối đa 3 phút.

Tham khảo: Khi nào nên cho trẻ tự đi vệ sinh? Các bước tập cho bé

Những bé thường xuyên ốm vặt và dễ mắc các bệnh về đường tiêu hóa và hô hấp thường có sức đề kháng yếu. Để cải thiện sức đề kháng, ngoài chế độ dinh dưỡng hợp lý, bố mẹ cũng cần chú ý đến việc tiêm chủng cho bé đầy đủ. Vắc-xin giúp kích thích cơ thể sản sinh kháng thể hoặc cung cấp kháng thể trực tiếp, từ đó giúp trẻ có khả năng miễn dịch với các tác nhân gây bệnh.

Bên cạnh đó, nếu cần thiết, bố mẹ có thể cho bé sử dụng thuốc tăng cường sức đề kháng để hỗ trợ nâng cao khả năng miễn dịch. Tuy nhiên, bố mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng tăng cường sức đề kháng nào cho trẻ.

Tham khảo: Các mũi tiêm phòng cho bé theo tháng từ 0 -24 tháng tuổi

Tăng cường đề kháng cho trẻ bằng cách tiêm ngừa đầy đủ (Nguồn: Sưu tầm)

Việc bổ sung vitamin là một phần không thể thiếu trong quá trình tăng cường sức đề kháng cho trẻ. Trong 6 tháng đầu đời, bé thường ít ốm nhờ được thừa hưởng kháng thể từ mẹ thông qua bào thai và sữa non. Tuy nhiên, từ giai đoạn 6 tháng đến 5 tuổi, trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn “khoảng trống miễn dịch” – thời điểm hệ miễn dịch đang dần phát triển hoàn thiện, khiến trẻ dễ bị tấn công bởi virus, vi khuẩn, đặc biệt là khi thời tiết thay đổi hay trong mùa dịch. Chính vì vậy, việc bổ sung vitamin đúng cách sẽ giúp củng cố hàng rào miễn dịch, hỗ trợ cơ thể trẻ phòng ngừa và chống lại bệnh tật hiệu quả hơn.

Vitamin A là dưỡng chất đóng vai trò nền tảng trong việc bảo vệ và tăng cường hệ miễn dịch của trẻ nhỏ. Loại vitamin này giúp duy trì sự toàn vẹn của các mô biểu mô – lớp "hàng rào" quan trọng tại da, mắt, đường hô hấp và hệ tiêu hóa, từ đó ngăn ngừa sự xâm nhập của vi khuẩn, virus.

Bên cạnh đó, vitamin A còn góp phần vào quá trình sản xuất tế bào miễn dịch và hỗ trợ phát triển thị giác, phòng tránh các bệnh lý về mắt như khô giác mạc, quáng gà. Cha mẹ có thể bổ sung vitamin A cho trẻ thông qua những thực phẩm giàu dưỡng chất như gan động vật (gan gà, gan heo), trứng, sữa nguyên kem, cùng các loại rau củ quả màu cam – đỏ như cà rốt, bí đỏ, xoài, đu đủ và rau xanh đậm như rau ngót, cải bó xôi.

Vitamin C là loại vitamin quen thuộc với khả năng tăng cường miễn dịch vượt trội. Nó giúp cơ thể sản xuất interferon, có tác dụng bảo vệ tế bào khỏi sự xâm nhập của virus, đồng thời thúc đẩy hoạt động của các tế bào bạch cầu trong việc tiêu diệt vi khuẩn.

Ngoài ra, vitamin C còn hỗ trợ hấp thu sắt từ thực phẩm, giúp ngăn ngừa thiếu máu ở trẻ. Các loại trái cây họ cam quýt như cam, chanh, bưởi, cùng với dâu tây, kiwi, đu đủ, và rau xanh như cải bó xôi, bông cải xanh là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào mà cha mẹ nên đưa vào khẩu phần ăn hằng ngày của bé.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hấp thu canxi và phốt pho giúp xương chắc khỏe và có tác dụng điều hòa hệ miễn dịch, giảm nguy cơ viêm nhiễm, nhiễm trùng hô hấp ở trẻ. Thiếu vitamin D có thể khiến trẻ thường xuyên ốm vặt, chậm tăng trưởng chiều cao.

Cơ thể bé có thể tổng hợp vitamin D thông qua ánh nắng mặt trời, vì vậy cha mẹ nên cho trẻ tắm nắng vào buổi sáng sớm. Ngoài ra, cá hồi, trứng, gan cá, sữa tăng cường vitamin D và các sản phẩm từ sữa là những nguồn thực phẩm bổ sung rất tốt.

Vitamin E là chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ màng tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do gây ra. Ngoài ra, vitamin E hỗ trợ tăng cường chức năng của các tế bào miễn dịch và còn giúp làn da và niêm mạc của trẻ khỏe mạnh, ngăn ngừa các bệnh viêm nhiễm ngoài da. Các thực phẩm như dầu hướng dương, dầu oliu, hạnh nhân, hạt hướng dương, bơ, rau xanh đậm và trứng đều rất giàu vitamin E.

Vitamin nhóm B bao gồm nhiều loại như B1, B2, B3, B6, B9 (folate) và B12 – mỗi loại đều đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe toàn diện cho trẻ. Nhóm vitamin này hỗ trợ quá trình chuyển hóa dinh dưỡng thành năng lượng, góp phần sản xuất hồng cầu, nuôi dưỡng hệ thần kinh và tăng cường chức năng miễn dịch.

Khi được bổ sung đầy đủ vitamin nhóm B, trẻ sẽ có cảm giác thèm ăn, tăng trưởng ổn định và ít bị ốm vặt hơn. Các nguồn thực phẩm giàu vitamin nhóm B mà cha mẹ nên ưu tiên gồm: ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, thịt nạc, trứng, sữa, các loại đậu và rau lá xanh đậm như cải bó xôi, rau ngót.

Trong giai đoạn đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ còn yếu và chưa phát triển đầy đủ, khiến bé dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Do đó, cha mẹ cần đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường sức đề kháng cho trẻ, với phương pháp chăm sóc phù hợp theo từng độ tuổi để giúp bé phát triển khỏe mạnh:

Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời rất quan trọng trong việc củng cố sức đề kháng. Sữa mẹ giàu kháng thể tự nhiên, giúp bảo vệ bé khỏi các bệnh nguy hiểm như viêm màng não, tiêu chảy, viêm phổi... Việc duy trì cho bé bú mẹ không chỉ hỗ trợ phát triển hệ miễn dịch mà còn góp phần nuôi dưỡng não bộ khỏe mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Đối với trẻ trên 1 tuổi hệ miễn dịch lúc này vẫn chưa hoàn thiện. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý bảo vệ bé khỏi những tác nhân gây hại, đặc biệt là khói thuốc lá. Khói thuốc không chỉ gây hại cho hệ hô hấp mà còn làm suy giảm sức đề kháng của trẻ, nên để giữ cho môi trường sống của bé luôn trong lành, người lớn không nên hút thuốc trong nhà, nhất là khi có trẻ nhỏ.

Ngoài ra, cha mẹ có thể cho bé ăn 100g sữa chua mỗi ngày (khoảng 1 hũ nhỏ) cũng là một cách đơn giản mà hiệu quả để hỗ trợ tăng sức đề kháng. Sữa chua chứa nhiều lợi khuẩn tốt cho hệ tiêu hóa, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và nâng cao khả năng miễn dịch. Theo nghiên cứu, những trẻ không ăn sữa chua có nguy cơ mắc cảm lạnh, viêm họng… cao hơn 19% so với những bé được bổ sung sữa chua thường xuyên.

Một số nguyên nhân làm giảm sức đề kháng của trẻ (Nguồn: Sưu tầm)

Tham khảo:

Có nhiều dấu hiệu giúp mẹ nhận biết bé có sức đề kháng yếu. Tuy nhiên, những dấu hiệu phổ biến và cơ bản nhất có thể kể đến là:

Trong những tháng đầu đời, bé sẽ nhận được một lượng kháng thể miễn dịch từ sữa mẹ, giúp hệ miễn dịch của bé dần hình thành và hoàn thiện khi bé lớn. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, bé vẫn rất nhạy cảm với môi trường và các thay đổi từ bên ngoài. Đặc biệt, đối với những bé có hệ miễn dịch yếu hoặc sức đề kháng kém, khi môi trường hoặc thời tiết thay đổi, bé sẽ dễ mắc bệnh hơn. Sức đề kháng càng yếu, bé càng dễ bị ốm và gặp phải các vấn đề về sức khỏe như: trẻ bị ho, sốt, sổ mũi, cảm cúm, viêm họng,...

Tham khảo: Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị ho, cách chữa và khi nào cần đi khám?

Nước khôngchỉ quan trọng đối với sức khỏe của người lớn mà ngay cả với trẻ em thì chúng cũng là một thành phần không thể thiếu và cần được bổ sung hàng ngày. Bởi vì, nước chiếm tới 65% thể trọng cơ thể người lớn và tới 70 – 75% thể trọng cơ thể đối với trẻ nhỏ.

Trẻ không được uống đủ nước hoặc mất nước sẽ có sức đề kháng yếu. Các biểu hiện mất nước ở trẻ được nhận thấy như da bé bị khô, niêm mạc môi lưỡi trẻ khô, mắt trũng, tiểu ít hơn, khi khóc không có nước mắt,…

Tham khảo: Lượng sữa cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là chuẩn? Bảng ml sữa cho bé theo tuổi

Trẻ ăn nhiều đồ ngọt hay thèm ăn đường cũng là một trong những biểu hiện chứng tỏ sức đề kháng của bé bị yếu đi. Không những vậy, ăn nhiều đường như bánh kẹo, nước ngọt,... còn là một trong những lý do khiến sức đề kháng của trẻ em bị suy yếu thêm.

Trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt là biểu hiện chứng tỏ sức đề kháng của trẻ yếu đi (Nguồn: Sưu tầm)

Tham khảo: Trẻ mấy tháng ăn dặm được? Có nên cho bé ăn dặm sớm?

Trẻ cần ăn uống để bổ sung năng lượng cho các hoạt động hàng ngày cũng như xây dựng cơ thể phát triển. Tuy nhiên, nếu trẻ có một sức đề kháng kém, mệt mỏi hay dễ bị ốm thì bé cũng sẽ cảm thấy biếng ăn, kể cả những món ăn ưa thích. Do đó, khi bố mẹ thấy có biểu hiện trẻ biếng ăn thì cần lưu ý theo dõi xem trẻ gặp vấn đề gì hay có đang mắc bệnh không để tìm ra nguyên nhân và biện pháp giải quyết phù hợp kịp thời.

Tham khảo: Trẻ biếng ăn phải làm sao? Nguyên nhân và cách khắc phục

Trẻ em có sức đề kháng tốt sẽ hấp thụ thức ăn hiệu quả, có hệ tiêu hóa khỏe mạnh và phát triển ổn định. Ngược lại, trẻ có sức đề kháng yếu dễ gặp phải các vấn đề tiêu hóa như rối loạn tiêu hóa, nôn trớ, tiêu chảy, đi phân sống dẫn tới thiếu dinh dưỡng, chậm phát triển. Ngoài ra, tình trạng sức khỏe kém cũng khiến trẻ trở nên lười biếng, ít hứng thú với các hoạt động vui chơi và ảnh hưởng đến tâm trạng của bé.

Tham khảo: 13 loại trái cây tốt cho bé ăn dặm và cách làm hoa quả ăn dặm cho bé

Theo các chuyên gia y tế, thời gian lành vết thương cũng là yếu tố đánh giá tình trạng hệ miễn dịch khá chính xác. Bố mẹ để ý nếu trẻ có những vết thương lâu lành thì đây có thể là dấu hiệu cho thấy con mình có sức đề kháng kém.

Khi tham gia các hoạt động ngoài trời hoặc vận động thể thao, trẻ có sức đề kháng yếu sẽ dễ cảm thấy mệt mỏi, thiếu sức bền và cơ thể luôn uể oải, không có hứng thú vui chơi. Tinh thần uể oải, mệt mỏi, hay buồn ngủ cũng là biểu hiện khác của tình trạng bé có sức đề kháng kém.

Trẻ hay ốm vặt nên bổ sung các vitamin như vitamin C để tăng cường miễn dịch, vitamin D giúp hấp thụ canxi và phát triển xương, vitamin A hỗ trợ sức khỏe mắt và hệ hô hấp, và vitamin E với tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào miễn dịch. Ngoài ra, việc bổ sung kẽm, sắt cũng rất quan trọng trong việc cải thiện sức đề kháng và ngăn ngừa thiếu máu. Bố mẹ có thể kết hợp với thuốc tăng cường hệ miễn dịch theo hướng dẫn của bác sĩ để giúp trẻ khỏe mạnh hơn.

Khi hệ miễn dịch của cơ thể bị suy giảm do các nguyên nhân như tuổi tác, dinh dưỡng kém, hoặc hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý nền, thiếu dinh dưỡng..., thì việc bổ sung thuốc tăng cường miễn dịch có thể hỗ trợ hệ miễn dịch phục hồi và hoạt động hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần có sự hướng dẫn của bác sĩ.

Dưới đây là một số loại siro tăng sức đề kháng cho bé được nhiều phụ huynh tin dùng hiện nay:

Trước khi sử dụng bất kỳ loại siro tăng sức đề kháng nào cho bé, cha mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để đảm bảo phù hợp với tình trạng sức khỏe và độ tuổi của trẻ.

Bài viết trên là những thông tin mà Huggies muốn chia sẻ với mẹ cách tăng sức đề kháng cho bé. Ngoài ra, mẹ có thể tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục Chăm sóc bé hoặc gửi câu hỏi về Góc chuyên gia để được thêm nhiều tư vấn thêm hữu ích nhé!

Huggies là thương hiệu tã bỉm em bé nổi tiếng của Mỹ, luôn đồng hành cùng sự phát triển của bé ngay từ khi mới lọt lòng. Với chất liệu tự nhiên, mềm mịn cùng khả năng thấm hút vượt trội, miếng lót sơ sinh, tã dán, tã quần Huggies sẽ giúp mẹ nâng niu làn da mỏng manh, nhạy cảm của bé. Một số sản phẩm nổi bật của Huggies được nhiều mẹ tin dùng như: Huggies Skin Perfect, Huggies Tràm Trà, Huggies Platinium Nature Made.