Phân trẻ sơ sinh thế nào là bình thường? Màu sắc và mùi phân của trẻ

Phân của trẻ sơ sinh có nhiều hình dạng và độ đặc sệt khác nhau, phân của trẻ sơ sinh bú mẹ và sữa công thức cũng khác nhau, phân của trẻ lúc bú và lúc ăn dặm cũng có dấu hiệu nhận biết riêng. Thông qua việc quan sát phân trẻ sơ sinh, mẹ có thể "đọc vị" được dấu hiệu cảnh báo về tình hình sức khoẻ của con. Cách chăm sóc trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng đơn giản tại nhà là gì? Cùng Huggies tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Trẻ sơ sinh khi mới chào đời trong khoảng 1 - 2 ngày đầu sẽ không đi phân lỏng màu vàng mà sẽ thải ra một loại phân có màu đen hoặc màu xanh lá cây, đặc biệt kết dính, được gọi là phân su. Phân su bao gồm các chất dịch nhầy, dịch màng ối và những chất em bé hấp thụ trong thời gian còn nằm trong bụng mẹ. Vì thế việc thải ra phân su chứng tỏ hệ tiêu hóa của trẻ đang hoạt động hoàn toàn bình thường.

Sau khi thải ra hết phân su, trẻ sẽ thải ra phân bình thường. Phân của trẻ sơ sinh lúc này sẽ phụ thuộc vào những gì mà trẻ hấp thụ, mà ở giai đoạn này chính là sữa mẹ và sữa công thức. Đặc điểm phân của trẻ đối với 2 loại sữa này như sau:

Khi bé bú sữa mẹ, phân trẻ sẽ có sự thay đổi dần từ màu xanh sệt (phân su) sang dạng phân lỏng có màu vàng, nâu nhạt tuy nhiên cũng có một số bé có thể đi phân vón cục, hơi sần. Tần suất trẻ có thể dao động từ 1 lần/ngày đến 7 lần/ngày.

Phân trẻ sơ sinh bình thường khi bú sữa công thức sẽ có màu vàng nhạt hoặc vàng nâu, mùi nồng, kết cấu phân lớn hơn so với khi bú sữa mẹ. Trẻ cũng có thể dễ bị táo bón do sữa công thức sẽ khó tiêu hóa hơn sữa mẹ. Tần suất trẻ có thể dao động từ 1 lần/ngày đến 4 lần/ngày.

Trẻ sơ sinh thải phân lỏng có màu vàng khi bắt đầu bú sữa mẹ (Nguồn: Sưu tầm)

Trong tuần đầu tiên sau khi sinh, khi trẻ đã hết phân su, phân của bé sẽ chuyển sang màu vàng. Màu vàng này có thể là vàng mù tạt, vàng có hạt, hoặc vàng sáng. Màu phân này chủ yếu xuất hiện ở trẻ sơ sinh bú mẹ, và cũng có thể thấy ở một số trẻ sơ sinh được nuôi bằng sữa công thức. Ngoài ra, trẻ có thể đi tiêu nhiều hơn, thậm chí ngay sau mỗi lần bú.

Khác với trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn, phân của trẻ bú sữa công thức thường đặc và có màu sẫm hơn, có thể là màu nâu nhạt, màu rám nắng, vàng hoặc hơi xanh. Dù có kết cấu đặc hơn, phân của trẻ vẫn không thành khuôn mà thường nhão và có dạng giống như bơ đậu phộng, với mùi hăng. Tần suất đi tiêu của trẻ bú sữa công thức cũng ít hơn so với trẻ bú mẹ hoàn toàn, có thể chỉ 1 lần/ngày hoặc nhiều hơn.

Phân của trẻ sơ sinh có màu nâu lục nhạt thường là dấu hiệu tích cực, cho thấy trẻ đã bắt đầu tiêu hóa sữa mẹ hoặc sữa công thức hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, khi trẻ bước vào giai đoạn tập ăn dặm, bạn có thể thấy phân của trẻ có màu lục nhạt. Đây là thời điểm hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động mạnh mẽ hơn và chế độ ăn hàng ngày của trẻ trở nên đa dạng hơn. Do đó, ngoài màu lục nhạt, phân của trẻ cũng có thể xuất hiện các màu khác như cam, vàng hoặc màu giống như nho khô.

Khi trẻ bắt đầu ăn các thức ăn đặc và thô hơn, phân của trẻ thường chuyển sang màu nâu sẫm, gần giống với phân của người lớn. Đây là một dấu hiệu bình thường cho thấy hệ tiêu hóa của trẻ đang thích nghi với chế độ ăn mới.

Khi trẻ sơ sinh đi ngoài phân màu xanh lá cây đậm, điều này có thể khiến bố mẹ cảm thấy lo lắng về sức khỏe của bé. Tuy nhiên, màu phân này thường xuất hiện khi trẻ được bổ sung sắt hoặc uống sữa công thức có hàm lượng sắt cao. Đây là một hiện tượng bình thường, nên bố mẹ không cần quá lo lắng.

Trẻ sơ sinh đi ngoài phân có bọt màu xanh lá cây sáng thường gặp ở những trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn. Các chuyên gia cho biết rằng hiện tượng này có thể xảy ra khi mẹ cho trẻ bú không đúng cách, như thường xuyên đổi bầu vú trước khi trẻ bú cạn sữa của bầu vú. Điều này khiến trẻ tiêu thụ nhiều sữa đầu, vốn ít chất béo và dưỡng chất hơn sữa cuối, dẫn đến sự thay đổi màu sắc và kết cấu của phân.

Ngoài ra, nếu mẹ sử dụng thuốc hoặc ăn thực phẩm có màu xanh, các chất này có thể truyền qua sữa mẹ và ảnh hưởng đến màu phân của trẻ sơ sinh. Một số loại thuốc dùng trực tiếp cho trẻ cũng có thể làm phân có màu xanh. Phân màu xanh lá cây sáng cũng có thể là dấu hiệu của nhiễm virus. Nếu màu phân không cải thiện sau khi điều chỉnh cách cho bú hoặc nếu có dấu hiệu bất thường khác, hãy đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra.

>> Tham khảo: Trẻ uống sữa công thức đi ngoài màu xanh có đáng lo không?

Ngoài những màu phân của trẻ sơ sinh đã được đề cập, đôi khi mẹ có thể thấy phân của trẻ sơ sinh có màu sắc khác như cam vàng, đỏ, xám hoặc trắng. Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, nếu mẹ tiêu thụ thực phẩm có màu sắc mạnh, phân của trẻ có thể phản ánh sắc tố đó.

Khi phân của trẻ sơ sinh có màu sắc bất thường, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

>>Tham khảo thêm:

Theo dõi màu sắc và mùi phân có thể biết được tình trạng sức khỏe của bé (Nguồn: Huggies)

Tã Huggies Skin Perfect với khả năng giảm đến 93% phân lỏng trên da bé (Nguồn: Huggies)

Trẻ sơ sinh có thể bị tiêu chảy, đi phân lỏng màu vàng nếu có các dấu hiệu sau đây:

Nếu mẹ nuôi con bằng sữa mẹ thì bé ít bị tiêu chảy hơn, vì sữa của mẹ có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của các vi khuẩn gây tiêu chảy. Trẻ uống sữa công thức thường dễ bị nhiễm trùng, đó là lý do tại sao việc khử trùng các dụng cụ và rửa tay trước khi pha sữa cho trẻ sơ sinh là rất quan trọng.

Tương tự với trường hợp trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng, táo bón là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ. Trẻ bị táo bón có biểu hiện khó đi cầu, rặn đỏ mặt, căng thẳng, toát mồ hôi. Mẹ nên lưu ý các dấu hiệu dưới đây khi trẻ bị táo bón:

Trẻ bú mẹ không có xu hướng bị táo bón nhiều như trẻ uống sữa công thức do sữa mẹ chứa tất cả các chất dinh dưỡng thích hợp để giữ phân mềm. Pha sữa công thức với quá nhiều lượng sữa có thể dẫn đến tình trạng táo bón. Vì thế mẹ nên lưu ý luôn làm theo đúng hướng dẫn trong khi pha sữa và chắc chắn rằng bạn đã cho đủ lượng nước cần thiết vào bình trước khi đổ sữa bột vào.

>> Tham khảo: Cách trị táo bón cho trẻ theo dân gian an toàn và hiệu quả

Nếu mẹ cho con bú sữa mẹ thì phân trẻ sơ sinh màu xanh có thể là một dấu hiệu cho thấy bé của bạn đã nạp vào quá nhiều Lactose (đường tự nhiên trong sữa). Điều này có thể xảy ra nếu trẻ bú thường xuyên, nhưng không bú được phần sữa sau giàu dinh dưỡng. Do đó, mẹ nên cho bé bú hết một bên ngực trước khi chuyển sang ngực bên kia.

Một số nguyên nhân khác khiến phân của trẻ có màu xanh lá có thể kể đến:

Nếu mẹ cho con bú sữa bột thì nhãn hiệu mà mẹ dùng có thể khiến phân bé biến thành màu xanh đậm. Tốt hơn mẹ nên chuyển sang một loại sữa khác xem có tác dụng hay không. Nếu các triệu chứng kéo dài hơn 24 giờ thì mẹ hãy đưa bé đi gặp bác sĩ.

>> Tham khảo: Dị ứng sữa công thức ở trẻ sơ sinh: Dấu hiệu, Xử lý

Phân rất nhạt có thể là dấu hiệu của bệnh vàng da, một bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh. Bệnh vàng da khiến da và tròng trắng mắt của bé ngả vàng và thường là tự hết trong một vài tuần sau khi bé ra đời. Mẹ hãy cho bác sĩ hoặc hộ sinh biết về tình trạng bé của mẹ bị vàng da, cho dù bệnh có vẻ sắp hết.

Ngoài ra, mẹ cần lưu ý với bác sĩ hoặc hộ sinh nếu phân của bé đi rất nhạt hoặc trắng như phấn. Đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề về gan như nhiễm trùng gan, đặc biệt là khi bệnh vàng da kéo dài hơn hai tuần. Các tình trạng đi phân lỏng màu vàng cũng cần được chú ý quan sát.

>> Tham khảo: Phân biệt vàng da sơ sinh bệnh lý và sinh lý

Bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh giải thích thêm:

Bình thường, chất chuyển hóa bilirubin ở gan sẽ thải qua hệ thống ống mật ra đường ruột, tạo màu vàng nhạt đặc trưng cho phân. Trong trường hợp tắc đường mật bẩm sinh làm bilirubin trực tiếp không thải ra đường ruột được, gây tích tụ bilirubin trực tiếp trong máu làm vàng da, đồng thời làm phân mất màu vàng, trở nên nhạt màu như phân cò. Loại vàng da do tắc mật này thường xuất hiện muộn sau khi bé 14 ngày tuổi, kèm gan to, tiêu phân bạc màu, tiểu sậm màu.

Máu hiện diện trong phân bé do nhiều nguyên nhân, bao gồm táo bón, ruột bị kích thích, nhiễm trùng ruột hoặc trẻ bị dị ứng. Mẹ hãy đưa bé đi khám bác sĩ nếu phát hiện thấy:

Nhiều khi mẹ sẹ thấy có máu màu đen trong phân của bé, điều này có nghĩa rằng máu đã được chuyển hóa. Nếu thấy máu đen trong tã trẻ thường là những vệt nhỏ trông giống như những bông poppy đen hay hạt mè đen, điều này có thể là do bé bú và nuốt máu của mẹ từ đầu vú bị tổn thương chảy máu.

Tuy nhiên, khi thấy bé đi ngoài có sợi máu, mẹ nên đưa bé đi khám bác sĩ để xác định rõ nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Bé có thể đang mắc phải những bệnh lý trầm trọng như chảy máu từ đường tiêu hóa trên của bé hoặc tình trạng thường thấy là trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng.

>> Tham khảo: Trẻ sơ sinh 3 ngày không ị có sao không? Cách xử lý

Phân rất nhạt có thể là dấu hiệu của bệnh vàng da (Nguồn: Huggies)

Tuỳ vào thể trạng và nhu cầu dinh dưỡng cũng như sinh lý của mỗi bé, mẹ nên lưu ý những điểm sau để duy trì tình trạng đi ngoài bình thường cho trẻ như:

Đối với những trẻ đang uống sữa công thức hoặc đang ăn dặm thì mẹ cần lưu ý những điều sau để tránh trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng:

Lưu ý: Bố mẹ không nên tự ý mua thuốc trị tiêu chảy cho trẻ sơ sinh hoặc sử dụng các phương pháp dân gian mà chưa được bác sĩ tư vấn.

>> Tham khảo: Bổ sung vitamin A cho trẻ như thế nào là đủ?

Mẹ cần lưu ý điều gì khi trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng (Nguồn: Sưu tầm)

Trường hợp trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng nhưng không có dấu hiệu bị mất nước thì mẹ có thể chăm sóc bé tại nhà:

>> Tham khảo: Tã Bỉm Em Bé các loại, đủ kích thước từ sơ sinh đến trên 15kg bán chạy 2024

Với những trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng đi kèm với các dấu hiệu bất thường, mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức:

Phân của trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi bình thường sẽ khác nhau tùy vào chế độ bú. Trẻ bú mẹ thường có phân màu vàng hoặc xanh nhạt, mềm, lỏng, đôi khi lấm tấm hạt trắng. Trong khi đó, trẻ bú sữa công thức có phân đặc hơn, màu vàng nâu hoặc nâu, sệt như bơ đậu phộng và mùi nặng hơn.

Phân của trẻ sơ sinh 2 tháng tuổi bình thường thường có màu vàng, vàng nâu hoặc hơi xanh, kết cấu sệt, lỏng như tiêu chảy hoặc hơi vón cục. Trẻ bú mẹ hoàn toàn có thể đi ngoài 1–7 lần/ngày, trong khi trẻ bú sữa công thức thường đi ít hơn. Nếu phân có nhầy, máu hoặc kèm theo triệu chứng như sốt, nôn trớ, quấy khóc bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để kiểm tra nguyên nhân.

Phân trẻ sơ sinh màu vàng có hạt thường là bình thường, đặc biệt ở trẻ bú mẹ, cho thấy hệ tiêu hóa của bé đang phát triển.. Các hạt nhỏ màu vàng hoặc trắng là phần sữa chưa tiêu hóa hết. Tuy nhiên, nếu phân có lẫn nhầy, máu, mùi hôi bất thường hoặc trẻ có biểu hiện bỏ bú, sốt, quấy khóc kéo dài, cha mẹ nên đưa bé đi khám để kiểm tra các vấn đề tiêu hóa tiềm ẩn.

Tần suất đi tiêu của trẻ sơ sinh thay đổi tùy theo chế độ bú. Trẻ bú mẹ thường đi ngoài 3–12 lần mỗi ngày với phân màu vàng, lỏng. Trong khi đó, trẻ bú sữa công thức đi ngoài ít hơn, khoảng 1–4 lần mỗi ngày, phân thường đặc hơn, màu vàng nhạt hoặc nâu và có mùi nồng. Đây đều là biểu hiện bình thường nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều.

Khi quan sát phân của trẻ sơ sinh, cha mẹ nên chú ý đến màu sắc, độ đặc, tần suất và mùi. Phân bất thường như có máu, nhầy, màu trắng, đen hoặc đỏ, kèm tiêu chảy hay táo bón kéo dài có thể cảnh báo vấn đề tiêu hóa hoặc bệnh lý tiềm ẩn. Việc theo dõi kỹ phân giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đi khám kịp thời.

Phân của trẻ sơ sinh bình thường thường có màu vàng, vàng nâu, vàng xanh hoặc xanh lá cây, đặc biệt là ở trẻ bú mẹ. Trong vài ngày đầu, trẻ sẽ thải phân su màu xanh đen, dính và đặc. Sau đó, phân sẽ chuyển dần sang màu sáng hơn. Tuy nhiên, nếu phân có màu đỏ, đen hoặc trắng xám, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Trẻ bú sữa mẹ thường đi phân màu vàng hoặc vàng xanh (phân su), mềm, hơi lỏng, có mùi nhẹ và đôi khi lẫn hạt trắng nhỏ do sữa chưa tiêu hóa hết. Bé có thể đi ngoài sau mỗi cữ bú, với tần suất 4–6 lần/ngày hoặc nhiều hơn trong những tuần đầu. Đây là dấu hiệu bình thường cho thấy hệ tiêu hóa của bé đang hoạt động tốt.

Khi bé sơ sinh bị đi ngoài, mẹ đang cho con bú nên ưu tiên chế độ ăn dễ tiêu hóa, giàu dinh dưỡng. Nên áp dụng nguyên tắc BRAT, bổ sung sữa chua để tăng lợi khuẩn đường ruột, uống nhiều nước và ăn rau củ, trái cây tươi (chuối, cam, xoài, đu đủ,..). Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ sống hoặc lên men để tránh ảnh hưởng đến sữa mẹ và hệ tiêu hóa non yếu của bé.

Mẹ thấy không, phân em bé sơ sinh có thể cho mẹ biết rất nhiều về tình trạng sức khỏe của bé đấy. Vì vậy, trong giai đoạn đầu đời, mẹ nên quan sát và chú ý đến yếu tố này. Nếu nhận thấy các tình trạng bất thường như trẻ sơ sinh đi phân lỏng màu vàng hoặc đi phân có màu xanh, ba mẹ nên đưa con đến gặp bác sĩ.

Huggies hy vọng thông qua những thông tin khoa học về cách quan sát phân trẻ sơ sinh phía trên, sẽ giúp ba mẹ dễ dàng theo dõi tình trạng sức khoẻ và sự phát triển của con yêu trong những năm tháng đầu đời.

Mẹ có thể tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục Chăm sóc bé hoặc gửi câu hỏi về Góc chuyên gia để cập nhật kiến thức khi theo dõi tình trạng đi ngoài của bé.