Chăm sóc bé

Trẻ sơ sinh lười bú, bú ít: Nguyên nhân và cách xử lý

Dinh dưỡng trong những tháng đầu đời đóng vai trò quan trọng đến quá trình phát triển và hoàn thiện thể chất và hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, hiện tượng trẻ sơ sinh không chịu uống sữa lại diễn ra khá phổ biến, xuất phát từ nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau: từ sinh lý, bệnh lý đến những thói quen chăm sóc chưa phù hợp. Cùng Huggies tìm hiểu chi tiết các nguyên nhân vì sao trẻ sơ sinh lười bú và mẹ nên làm gì để khắc phục hiệu quả qua bài viết sau đây.

Thế nào là trẻ bú bình thường?

Để xác định trẻ có đang bú bình thường hay không, bố mẹ không chỉ dựa vào lượng sữa mỗi lần bé uống mà còn cần quan sát tần suất bú và các biểu hiện, hành động hằng ngày của bé.

Trẻ sơ sinh có dạ dày nhỏ, mỗi lần chỉ có thể chứa từ 5-7ml sữa. 2 tuần đầu sau khi sinh, dạ dày của bé mở rộng hơn, trẻ có thể bú nhiều hơn từ 60-90ml sữa. Từ 1-6 tháng tuổi, dạ dày bé lớn dần, nhưng trung bình cũng chỉ có thể chứa từ 90-150ml sữa trong 1 lần bú. Định lượng này còn tùy thuộc vào thể trạng của bé. Vì vậy, bé cần được cho bú rất nhiều lần trong ngày.

Trung bình nhất thì trẻ sơ sinh cần được nạp dinh dưỡng từ 8 đến 12 lần một ngày, mỗi lần bú sữa cách nhau 2 tiếng nếu bú mẹ hoặc 3 tiếng nếu bù bình. Sau khi được bú sữa, nếu bé ngủ ngon, không khóc la, tăng cân đều đặn và đi tiểu bình thường từ 6 lần 1 ngày tức nhu cầu dinh dưỡng cần thiết của bé đã được nạp ổn định.

Lưu ý: Trường hợp bé bú ít hơn mức trung bình, sau khi bú vẫn khó dỗ, không tăng cân hoặc có biểu hiện lười bú kéo dài, mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ để được tư vấn và can thiệp kịp thời.

>> Tham khảo thêm:

Nguyên nhân trẻ sơ sinh lười bú, không chịu uống sữa

Trong những tháng đầu đời, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng vô cùng cần thiết cho sự phát triển của trẻ sơ sinh, chính vì vậy, việc trẻ lười bú, bú ít hay không chịu uống sữa có thể dẫn đến những ảnh hưởng về thể chất của trẻ như chậm tăng cân, thấp còi suy dinh dưỡng, hệ miễn dịch yếu,... Dưới đây là các nguyên nhân dẫn đến tình trạng lười bú sữa ở trẻ:

1. Bé bú ít vì vấn đề sức khỏe

Trẻ sơ sinh khi không khỏe, cơ thể mệt mỏi từ bên trong sẽ có xu hướng bú ít hơn, kèm theo biểu hiện cáu gắt và khó chịu. Vì vậy, nếu bé trở nên bú ít hoặc có dấu hiệu “lười bú”, mẹ nên xem xét khả năng bé đang gặp phải vấn đề về sức khỏe, cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ thăm khám kịp thời.

Một số vấn đề sức khỏe trẻ sơ sinh thường gặp: rối loạn tiêu hóa, đau bụng, bị sốt hoặc bé đang trong giai đoạn trẻ mọc răng, khiến lợi của trẻ sưng đau và gây khó chịu khi bú.

Hành trình chăm sóc bé yêu giờ đây sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn bao giờ hết với tã bỉm từ Huggies — thương hiệu luôn thấu hiểu từng cử động nhỏ nhất của con. Mỗi dòng sản phẩm nổi bật là một lời cam kết về chất lượng và sự nâng niu tuyệt đối:

Huggies Skin Perfect: Đột phá công nghệ 2 vùng thấm giúp ngăn ngừa chất bẩn hoà trộn từ đó giảm kích ứng bảo vệ làn da non nớt tối ưu nhất.
Huggies Platinum Naturemade: Đẳng cấp từ sợi thiên nhiên nhập khẩu, mềm mại và lành tính chuẩn 5 sao, phù hợp với bé có làn da nhạy cảm.
Huggies Black Label: Dòng tã siêu cao cấp với thiết kế siêu mỏng nhẹ lõi 0.2cm, chất liệu sợi siêu mịn cùng công nghệ thấm hút Tunnel đem đến cảm giác êm ái cả ngày và khô thoáng vượt trội.

Dù bé đang ở giai đoạn nào, Huggies cũng có "trợ thủ" đắc lực riêng từ size NB đến XXL và cả những dòng tã ban đêm chuyên dụng. Khám phá ngay dòng sản phẩm phù hợp nhất với bé yêu của bạn nhé!

Tã Huggies Skin Perfect với khả năng giảm đến 93% phân lỏng trên da bé (Nguồn: Huggies)

>> Tham khảo thêm:

2. Ti mẹ hoặc ti bình không phù hợp với bé

Trường hợp đầu ti quá to, cứng hoặc bị tụt sâu vào bên trong có thẻ gây khó khăn cho trẻ khi bú vì bé không thể ngậm được ti, không tìm được ti để bú sữa. Ngoài ra, một số trường hợp bầu ti có mùi lạ do mẹ thoa kem dưỡng trong thời gian cho con bú, khi đó bé có thể cảm nhận được những mùi lạ làm mất đi “mùi của mẹ” dẫn đến việc trẻ từ chối việc bú sữa, lười bú hoặc bỏ bú sữa.

3. Sữa mẹ có vị lạ

Khứu giác và vị giác của trẻ sơ sinh nhạy bén hơn người lớn rất nhiều, vì vậy chỉ một thay đổi nhỏ trong thực đơn của mẹ cũng đủ để bé nhận ra ngay. Nếu mẹ vừa ăn các thực phẩm nặng mùi (như hành, tỏi, gia vị cay) hoặc đang sử dụng một số loại thuốc điều trị, hương vị sữa mẹ sẽ bị biến đổi và không còn thơm ngọt như bình thường.

Đặc biệt, đối với những mẹ hay hút sữa trữ đông, nếu quy trình bảo quản và rã đông sữa không đúng cách, hàm lượng lipase cao sẽ khiến sữa có mùi lạ. Thường được mô tả như mùi xà phòng hoặc mùi hăng kim loại. Khi cho trẻ bú sữa này, trẻ cảm nhận rõ hương vị lạ này sẽ từ chối việc bú sữa.

>> Tham khảo thêm:

4. Mẹ không thường xuyên cho bé bú

Trong một số trường hợp sau khi sinh người mẹ bận rộn nên không có nhiều thời gian để cho trẻ sơ sinh bú. Vì vậy, lâu ngày thì trẻ sơ sinh sẽ mất đi thói quen bú mẹ dẫn đến việc quấy la và lạ lẫm với ti mẹ. Chính vì vậy, trẻ từ chối bú sữa mẹ, bỏ bú sớm hoặc lười bú.

5. Hệ tiêu hóa còn yếu

Nếu sữa mẹ và ti đều không phải vấn đề nhưng bé vẫn bú rất ít, còn đi kèm các triệu chứng bất thường như tiêu chảy, táo bón, buồn nôn, đau bụng quấy khóc thì có lẽ trẻ sơ sinh đang gặp rối loạn tiêu hóa, rối loạn khuẩn đường ruột hoặc co bóp dạ dày. Do đó, những vấn đề về hệ tiêu hóa ảnh hưởng đến khả năng bú và tiêu hóa của trẻ.

>> Tham khảo thêm:

6. Tư thế bú không đúng

Việc duy trì tư thế cho con bú không chuẩn xác là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ sơ sinh lười bú do cảm thấy khó chịu, mỏi cổ hoặc không thể ngậm bắt vú sâu để rút sữa hiệu quả.

Những tư thế cho bé bú không nên áp dụng: để thân mình bé nằm ngửa nhưng đầu lại quay nghiêng gây vặn người, cúi gập lưng quá thấp về phía con hay để khoảng cách giữa bé và bầu ngực quá xa khiến bé chỉ ngậm được đầu ti.

Tư thế cho bé bú đúng vừa giúp mẹ thoải mái vừa giúp bé bú tốt (Nguồn: Sưu tầm)

7. Mẹ ít, hoặc quá nhiều sữa

Sữa mẹ về chậm hoặc ít, bé không bú đủ lượng sữa trong mỗi lần bú sẽ trở nên gắt gỏng, khó chịu. Ngược lại, khi sữa mẹ về nhiều, tia sữa bắn mạnh cũng có thể làm bé bị ngợp sữa mỗi khi bú. Lâu dần, bé sẽ có xu hướng lười bú mẹ hơn.

8. Nấm lưỡi ở trẻ sơ sinh

Nấm lưỡi là nguyên nhân trực tiếp gây đau rát và khó chịu, khiến trẻ sơ sinh lười bú hoặc bỏ bú. Cha mẹ có thể nhận diện qua các mảng trắng bám chặt trên lưỡi hoặc các vết loét nhỏ trong khoang miệng. Tình trạng này khiến niêm mạc miệng cực kỳ nhạy cảm, làm bé mất cảm giác ngon miệng và dễ quấy khóc khi bú. Việc phát hiện sớm và can thiệp y tế kịp thời sẽ giúp bé sớm lấy lại cảm giác vị giác và bú ổn định trở lại.

Nguyên nhân dẫn đến trẻ sơ sinh lười bú, bú ít (Nguồn: Ảnh minh họa tạo bởi AI)

>> Xem thêm:

Trẻ sơ sinh không chịu bú phải làm sao?

Đối với trẻ bú mẹ

Đảm bảo đủ chất dinh dưỡng trong chế độ ăn hàng ngày: Mẹ cần lưu ý bổ sung các thành phần dinh dưỡng trong bữa ăn bao gồm đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất. Đồng thời, mẹ nên hạn chế những thức ăn chiên rán hay có mùi nồng. Nhờ thế, sữa mẹ cho bé bú sẽ đảm bảo về hương vị, đủ chất và lượng.
Chia thành nhiều cữ bú trong ngày: Mỗi cữ bú nên cách nhau khoảng 3 tiếng, không nên để bé đói rồi mới cho bú. Mẹ cũng không nên ép bé bú khi đã no vì sẽ gây nôn trớ.
Thử nhiều cách cho bé dễ bú với ti mẹ: Trường hợp đầu ti không phù hợp, hoặc sữa mẹ quá nhiều làm bé bị ngợp, mẹ có thể vắt sữa và cho bé uống bằng muỗng hoặc bình sữa. Nếu vấn đề do sữa ít, mẹ có thể thử dùng tay xoa bóp nhẹ nhàng bầu ngực theo chiều kim đồng hồ, cho bé tiếp da và thư giãn 30 phút trước khi bú. Cách này sẽ giúp mẹ và bé cảm thấy thoải mái hơn, đồng thời cũng giúp kích thích hormone giúp “gọi sữa” về nhiều hơn.
Theo dõi sự thay đổi ở con: Trường hợp bé khó chịu và bú ít do bệnh lý như cảm sốt, mọc răng,... kèm theo dấu hiệu quấy khóc nhiều, bố mẹ cần theo dõi các triệu chứng khó chịu của trẻ, đưa con đến cơ sở y tế thăm khám nhằm tìm ra bệnh lý và kịp thời xử lý.
Thay đổi tư thế cho con bú: Giúp bé thoải mái và bú nhiều hơn. Theo kinh nghiệm của nhiều mẹ, bé có xu hướng dễ bú hơn nếu được bế đi tới lui xung quanh phòng hoặc vừa cho bú vừa nhẹ nhàng đu đưa.

>> Tham khảo thêm:

Đối với trẻ bú sữa công thức

Không nên ráng cho bé bú nhiều hơn: Trường hợp trẻ sơ sinh lười bú sữa công thức, bố mẹ không nên ép buộc trẻ uống sữa khi trẻ chủ động từ chối việc uống sữa. Việc ráng cho uống sữa khi bé không thích nhiều lần có thể khiến bé phản đối mạnh hơn và tạo tâm lý không thoải mái cho những lần bú tiếp theo.
Kiểm tra lại dụng cụ uống sữa: Kích cỡ, độ mềm của núm ti cũng là yếu tố ảnh hưởng đến sự thoải mái khi bú sữa của trẻ sơ sinh. Nhiều bố mẹ khuyên rằng có thể thử đổi loại bình sữa 2-3 lần cho đến khi tìm được loại bình phù hợp nhất với con.
Đánh giá mức độ phù hợp của sữa với bé: Cần đảm bảo nhiệt độ cũng như hương vị sữa phù hợp với khẩu vị của bé. Nếu bé có những dấu hiệu không hấp thu như sữa đạm bò như nôn trớ, tiêu chảy,... thì bố mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ và cân nhắc đổi sữa free lactose cho con. Ngoài ra, bố mẹ cần xem lại các yếu tố sức khỏe của trẻ như tưa lưỡi, đầy hơi để can thiệp kịp thời.
Tạo không gian yên tĩnh để trẻ bú sữa: Không gian tránh xao nhãng, giúp trẻ giữ tâm lý thoải mái, kiên trì tập cho trẻ thích nghi dần dần mà không gây áp lực tâm lý hay sợ hãi cho trẻ. Một số mẹo giúp bé có thể tập uống sữa nhiều dần bố mẹ có thể tham khảo như chia nhỏ lượng sữa hoặc cho bé bú khi đang lơ mơ ngủ.

Nếu bé bú ít nhưng vẫn tăng cân đều đặn, cha mẹ không cần quá lo lắng. Điều này có thể cho thấy bé đã nhận đủ lượng dinh dưỡng cần thiết phù hợp với nhu cầu cơ thể. Mỗi trẻ sơ sinh có tốc độ phát triển riêng biệt, vì vậy số lần bú trong ngày chỉ mang tính chất tham khảo chứ không phải tiêu chuẩn cố định.

>> Tham khảo thêm:

Bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh khuyên các mẹ rằng:

“Mẹ cần tham khảo thêm biểu đồ tăng cân theo tuổi của trẻ, nếu bé vẫn tăng cân đều, đạt chuẩn thì cứ để bé bú theo nhu cầu, không cần ép.”

Các câu hỏi thường gặp khi trẻ sơ sinh không chịu uống sữa

Trẻ 3 tháng tuổi đột nhiên bú ít, ngủ nhiều phải làm sao?

Đối với trường hợp trẻ 3 tháng tuổi bú ít, ngủ nhiều có thể lý giải rằng: quá trình chăm sóc và phát triển của bé không ổn định, nhiệt độ cao, nhiễm virus hoặc hạ đường máu. Với trường hợp này, ba mẹ hãy thử cố gắng đánh thức bé, cho bé ăn theo cữ nhỏ và thay đổi chế độ ăn. Nếu tình trạng này kéo dài dẫn đến trẻ sơ sinh lười bú, chậm tăng cân, khó thở thì nên đưa trẻ đến trung tâm y tế để được theo dõi và chữa trị kịp thời.

Trẻ sơ sinh nhịn uống sữa 10 tiếng có sao không?

Có, cực kỳ nguy hiểm. Trẻ sơ sinh nhịn bú 10 tiếng có nguy cơ cao bị hạ đường huyết, mất nước nặng, li bì và co giật do dạ dày của bé rất nhỏ và khả năng dự trữ đường của gan còn rất kém.

Trẻ sơ sinh bú ít chậm tăng cân có nguy hiểm không?

Trẻ chậm tăng cân, cân nặng dậm chân một chỗ là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe không ổn định của trẻ sơ sinh. Cân nặng tiêu chuẩn của trẻ sơ sinh là tiêu chuẩn giúp ba mẹ nhận ra tình trạng suy dinh dưỡng kéo dài của con. Nếu sau thời gian quan sát chặt chẽ bố mẹ thấy bé không tăng trưởng đều mỗi tháng thì nên cho bé thăm khám chuyên khoa nhi để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp.

Trẻ 6 tháng tuổi bú ít mẹ phải làm sao?

Nếu bé 6 tháng tuổi lười bú trong thời gian dài, bố mẹ nên đưa bé đi kiểm tra sức khỏe để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý. Nếu bé vẫn khỏe mạnh, rất có thể đây chỉ là giai đoạn biếng bú sinh lý tạm thời. Lúc này, cha mẹ cần xem lại chế độ ăn dặm, đảm bảo bữa ăn không quá no và cách nhau từ 3-4 tiếng.

Bé bỏ ti mẹ phải làm sao?

Nhiều chuyên gia khuyên rằng, nên tạo điều kiện để con được tiếp xúc “da kề da” với mẹ nhiều hơn. Khi bé có dấu hiệu muốn bỏ ti, mẹ có thể kiên trì cho bé bú khi đang lơ mơ ngủ để khơi gợi bản năng gần gũi tự nhiên. Bên cạnh đó, kiểm tra lại tư thế bú, đảm bảo khớp ngậm đúng và vệ sinh miệng bé thường xuyên để tránh đau do tưa lưỡi. Đồng thời, mẹ nên điều chỉnh chế độ ăn uống, tránh thực phẩm nặng mùi làm thay đổi hương vị sữa khiến bé lạ lẫm.

Bé không chịu bú bình nên làm gì?

Khi bé không chịu bú bình, bố mẹ có thể thử chủ động kiểm tra bình, sữa hoặc đổi tư thế bú để cải thiện tình hình. Nên chọn núm ti silicon mềm mại có kích cỡ phù hợp với trẻ sơ sinh ở từng giai đoạn. Mẹ có thể đổi tư thế cho bé, nhờ người thân cho bú để bé không đòi hơi mẹ và tập làm quen dần với việc bú bình. Bên cạnh đó, bố mẹ cũng có thể thử làm ấm núm ti trước khi cho bú và tập cho bé làm quen với bình như một món đồ chơi lúc tâm trạng vui vẻ. Một số trẻ không chịu bú bình vì chưa cảm thấy đói, khi đó bố mẹ nên quan sát và canh đúng thời điểm con thực sự đói (một số dấu hiệu có thể nhận diện là miệng bé chóp chép hoặc gọi đòi ăn) mới cho bé uống sữa. Nếu bé vẫn kiên quyết từ chối, chia nhỏ các lần uống sữa và sử dụng thìa nhỏ đút bé sữa để bổ sung đủ lượng sữa cần thiết cho bé.

Việc đảm bảo nguồn dinh dưỡng từ sữa mẹ trong giai đoạn đầu đời có ý nghĩa quyết định đến tầm vóc và trí tuệ của trẻ. Mong rằng qua bài viết này, các bậc phụ huynh đã trang bị được những kiến thức cần thiết để nhận diện sớm nguyên nhân trẻ sơ sinh lười bú, từ đó chủ động can thiệp và chăm sóc bé khoa học, hiệu quả hơn. Xem thêm những vấn đề về sự phát triển của trẻ sơ sinh cũng như Chăm sóc bé cũng như đặt câu hỏi cho Huggies ngay tại đây nhé!

>> Tham khảo:

Nguồn tham khảo:

Kimberly-Clark VN không đảm bảo hoặc cam kết về tính đầy đủ hoặc chính xác của thông tin này. Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho lời khuyên từ chuyên gia y tế hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe.