Chăm sóc sức khỏe cho bé

Dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ em, phương pháp chữa & phòng tránh

Bệnh chân tay miệng ở trẻ em là một bệnh khá phổ biến và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên một số bậc phụ huynh vẫn chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả của bệnh này. Bài viết dưới, Huggies sẽ cung cấp những thông tin cần thiết nhất về bệnh tay chân miệng để giúp bố mẹ có hướng xử lý kịp thời cũng như chăm sóc trẻ đúng cách khi mắc bệnh.

Tham khảo thêm:

Bệnh tay chân miệng là gì?

Bệnh chân tay miệng là một bệnh truyền nhiễm từ người sang người, có tính chất lây lan diện rộng và có thể tạo thành ổ dịch. Bệnh có thể xuất hiện ở cả thanh thiếu niên và người lớn nhưng tỷ lệ thường gặp ở trẻ 5 tuổi trở xuống.

Người nhiễm bệnh sẽ có các tổn thương da với các nốt mụn nước ở niêm mạc miệng, lòng bàn tay, bàn chân, đùi, mông,... Tuy nhiên trong một số trường hợp hiếm, nếu xuất hiện biến chứng, tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng. Vì vậy, người bệnh – đặc biệt là trẻ nhỏ – cần được theo dõi sát sao để kịp thời xử lý nếu có dấu hiệu bất thường.

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm với tổn thương ở miệng, lòng bàn tay chân, mông (Nguồn: Sưu tầm)

Xem thêm:

Dấu hiệu nhận biết bệnh chân tay miệng ở trẻ em

Nếu phát hiện sớm và được điều trị đúng cách thì bệnh tay chân miệng hoàn toàn không nguy hiểm. Để làm được điều này, cha mẹ cần chú ý và quan sát các dấu hiệu của bệnh để từ đó việc chữa trị trở nên nhẹ nhàng hơn. Bệnh trải qua 4 giai đoạn đặc trưng, gồm:

Giai đoạn ủ bệnh

Trong giai đoạn ủ bệnh hầu như sẽ không xuất hiện triệu chứng, bé vẫn sinh hoạt bình thường. Thời gian này diễn ra từ 3 đến 7 ngày.

Giai đoạn khởi phát (kéo dài 1 – 2 ngày)

Các biểu hiện của giai đoạn này gồm đau họng, biếng ăn, tiêu chảy, sốt nhẹ, đôi khi sờ thấy hạch ở cổ, hàm dưới,... vì vậy trẻ sẽ khó chịu, mệt mỏi và quấy khóc.

Giai đoạn toàn phát (từ 3 – 10 ngày)

Giai đoạn toàn phát của bệnh chân tay miệng ở trẻ em với các biểu hiện điển hình như:

  • Viêm loét miệng: Xuất hiện mụn nước nhỏ ở niêm mạc miệng, má, lợi, lưỡi.
  • Sốt: Trẻ sẽ sốt nhẹ từ 37,5 đến 38 độ C. Tuy nhiên nếu trẻ sốt cao đến 39 - 40 độ C trong vòng 2 ngày trở lên, cha mẹ cần đưa con đến bệnh viện để được khám và có phương pháp điều trị phù hợp.
  • Phát ban trên da: Xuất hiện các bọng nước lớn hình bầu dục lồi ở lòng bàn tay, bàn chân, khủy tay, đầu gối và mông. Khoảng dưới 7 ngày các ban sẽ giảm dần, không để lại sẹo và ít khi bị loét hay nhiễm trùng tuy nhiên có thể để lại thâm.

Giai đoạn lui bệnh

Tính từ ngày khởi phát bệnh sau 7 - 10 ngày, trẻ sẽ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng. Trong thời gian bệnh, cha mẹ cần theo dõi nếu có tình trạng sốt cao liên tục trên 38,5°C trong hơn 2 ngày, ói nhiều, mê sản, run tay chân, thở khó,... Ba mẹ cần đưa bé tới cơ sở y tế để điều trị kịp thời.

Xem thêm:

Hình ảnh các dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ

Khi trẻ bị tay chân miệng, ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, ngón tay/ngón chân của bé sẽ xuất hiện các nốt ban đỏ, bóng nước nhỏ, các nốt này không ngứa nhưng có thể gây đau nhẹ. Ngoài ra, bên trong miệng bé xuất hiện các vết loét màu trắng đục hoặc vàng nhạt, viền đỏ. Trẻ thường chảy nước dãi nhiều hơn, biếng ăn và bỏ bú do bị đau. Dưới đây là thông tin và hình ảnh các dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ từ VNPC - Trung tâm tiêm chủng Vắc-xin cho trẻ em và người lớn, cha mẹ có thể tham khảo để nhận biết bệnh tay chân miệng ở trẻ:

Tay chân miệng ở trẻ bị nổi các nốt ban đỏ ở tay (Nguồn: VNPC)

Trẻ bị nổi các nốt ban đỏ ở lòng bàn chân (Nguồn: VNPC)

Miệng bé xuất hiện các vết loét (Nguồn: VNPC)

Hình ảnh tay chân miệng ở trẻ bị nổi các nốt ban đỏ ở quanh vùng miệng (Nguồn: VNPC)

Các mụn nước xuất hiện ở lòng bàn chân (Nguồn: VNPC)

Trẻ bị nổi các nốt ban đỏ ở quanh vùng mông khi bị tay chân miệng (Nguồn: VNPC)

Xem thêm:

Các xét nghiệm chẩn đoán tay chân miệng ở trẻ

Để đánh giá chính xác mức độ bệnh tay chân miệng của bé và các nguy cơ gây biến chứng, bên cạnh thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm cận lâm sàng tùy theo tình trạng cụ thể của trẻ:

  • Xét nghiệm máu tổng quát: Được thực hiện nhằm đánh giá chỉ số bạch cầu và đường huyết. Số lượng bạch cầu tăng trên 16.000/mm³ hoặc chỉ số đường huyết vượt ngưỡng 8,9 mmol/L (tương đương 160 mg%) có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ cao xuất hiện biến chứng.
  • Xét nghiệm phân biệt nguyên nhân: Mẫu bệnh phẩm có thể được lấy từ các nốt phỏng, dịch vùng hầu họng, trực tràng hoặc dịch não tủy để thực hiện xét nghiệm RT-PCR. Phương pháp này giúp xác định chính xác chủng virus gây bệnh, đồng thời loại trừ các bệnh lý có biểu hiện tương tự.
  • Xét nghiệm đánh giá biến chứng: Tùy theo biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm chuyên sâu như siêu âm tim trong trường hợp nghi ngờ rối loạn nhịp (nhịp tim ≥ 150 lần/phút), hoặc chọc dò dịch não tủy nếu có dấu hiệu tổn thương thần kinh trung ương.
  • Chụp CT não: Áp dụng khi cần phân biệt bệnh tay chân miệng với các bệnh lý ngoại thần kinh hoặc nghi ngờ biến chứng nặng liên quan đến não bộ.
  • Các xét nghiệm hỗ trợ khác: Bao gồm điện giải đồ, CRP (protein C phản ứng), xét nghiệm đường huyết nhanh và X-quang phổi nhằm đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe và phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.

Xem thêm:

Nguyên nhân khiến trẻ mắc bệnh chân tay miệng

Bệnh tay chân miệng do virut ở đường ruột gây ra với 2 tác nhân chính là virus enterovirus 71 (EV71) và Coxsackie A16. Trong đó EV71 ít gặp hơn nhưng lại gây biến chứng nặng hơn. Mặc dù bệnh chân tay miệng ở trẻ em ở Việt Nam xuất hiện quanh năm nhưng thời điểm bùng phát cao là từ tháng 3 - tháng 5 và tháng 9 - tháng 12.

Bệnh lây từ người này sang người khác từ nước bọt, mụn nước, phân của người bệnh. Trẻ chỉ cần tiếp xúc với bề mặt có virus như bàn ghế, đồ chơi chung, đồ dùng ăn chung… thì sẽ mắc bệnh. Do đó những khu vực tập trung như nhà trẻ, mẫu giáo… là nơi có yếu tố lây lan bệnh.

Xem thêm:

Trẻ chơi chung đồ chơi, tiếp xúc với bề mặt sàn nhà, bàn ghế… có virus gây bệnh tay chân miệng (Nguồn: Sưu tầm)

Bệnh tay chân miệng lây truyền qua các con đường nào?

Vì là bệnh truyền nhiễm lây qua dịch tiết mũi họng, chất lỏng từ mụn nước hoặc vảy bong và phân nên bạn hoàn toàn có thể nhiễm bệnh chân tay miệng nếu:

  • Hít thở không khí khi người bệnh ho hoặc hắt hơi mà không đeo khẩu trang.
  • Tiếp xúc gần với người bệnh như: chạm, hôn, ôm hoặc sử dụng chung dụng cụ ăn uống.
  • Chạm vào phân của trẻ bị bệnh như thay tã mà sau đó không rửa tay sạch rồi chạm vào mắt, mũi hoặc miệng của bạn.
  • Chạm vào các bề mặt có virus như nắm cửa, đồ chơi, bàn ghế… sau đó chạm vào mắt, mũi hoặc miệng của bạn.

Bạn sẽ mắc bệnh tay chân miệng nếu hít thở không khí mang mầm bệnh cũng như tiếp xúc các bề mặt đồ vật có virus (Nguồn: Sưu tầm)

Một số biến chứng nguy hiểm của tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng ở trẻ em là bệnh dễ mắc phải và để lại biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời như:

  • Biến chứng về não bộ: Có thể dẫn đến những bệnh như viêm não, viêm màng não, viêm não tủy. Tuy nhiên biến chứng này rất hiếm gặp nên ba mẹ không cần quá lo lắng.
  • Biến chứng về hệ hô hấp, tim mạch: Tay chân miệng ở trẻ trong một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch và hô hấp, với các biểu hiện như rối loạn nhịp tim, huyết áp thay đổi hoặc chức năng tim bị ảnh hưởng. Những tình trạng này cần được phát hiện và theo dõi kịp thời để đảm bảo an toàn cho trẻ, dù xác suất xảy ra là khá thấp.
  • Đối với phụ nữ mang thai, việc mắc tay chân miệng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thai kỳ, đặc biệt trong giai đoạn đầu của thai nhi. Mặc dù các trường hợp nghiêm trọng rất hiếm gặp, nhưng thai phụ vẫn nên chủ động phòng ngừa bằng cách hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh để bảo vệ an toàn cho cả mẹ và bé.

Cách điều trị bệnh tay chân miệng ở trẻ em

Nếu trẻ mắc bệnh tay chân miệng, ba mẹ cần tuân theo sự chỉ dẫn của bác sĩ tránh việc tự ý dùng thuốc kháng sinh. Vì nguyên nhân chính gây bệnh là virus, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng diệt vi khuẩn. Một số biện pháp hỗ trợ điều trị bệnh chân tay miệng ở trẻ em như:

  • Thực hiện cách ly cho trẻ để tránh lây lan. Cha mẹ chăm sóc trẻ cũng cần đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn thường xuyên.
  • Chú ý chế độ dinh dưỡng như cho trẻ uống nhiều nước mát và ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa. Do niêm mạc bị nổi mụn nước, loét miệng nên trẻ sẽ biếng ăn nên bạn cần chú trọng đến thành phần dinh dưỡng để cung cấp dưỡng chất cần thiết nhằm tăng cường sức đề kháng bé.
  • Trẻ cần được giữ vệ sinh sạch sẽ như tắm rửa hàng ngày, quần áo, tã lót cần được thay mới thường xuyên và ngâm với dung dịch sát khuẩn chuyên dụng.
  • Vật dụng như bình sữa, dụng cụ ăn uống, đồ chơi cũng cần được vệ sinh khử khuẩn.
  • Vệ sinh miệng cho trẻ bằng bằng nước muối loãng.Nếu trẻ có dấu hiệu loét miệng, cần làm sạch vùng miệng nhẹ nhàng trước và sau bữa ăn, giúp bé ăn uống dễ dàng hơn.
  • Ba mẹ có thể sử dụng các sản phẩm chăm sóc da có tác dụng làm dịu, giúp hạn chế việc bé gãi làm vỡ bóng nước. Nếu mụn nước vỡ, ba mẹ cần làm sạch nhẹ nhàng và giữ vùng da của bé luôn khô ráo để tránh nhiễm trùng.
  • Không sát trùng bằng chanh hay muối vì da trẻ mỏng nên sẽ gây đau và xót, dễ để lại sẹo.
  • Nếu trẻ sốt cao trên 39°C liên tục trong hơn 2 ngày, kèm theo biểu hiện mệt mỏi, lừ đừ hoặc có dấu hiệu bất thường khác như run tay chân hoặc quấy khóc không dứt, ba mẹ không nên cho bé uống bất kỳ loại thuốc hạ sốt nào nếu không có chỉ định của bác sĩ, đồng thời ba mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

Xem thêm:

Cách phòng ngừa bệnh chân tay miệng ở trẻ em hiệu quả

Tuy bệnh tay chân miệng không quá nguy hiểm nếu được theo dõi và điều trị đúng cách nhưng tốt nhất ba mẹ nên có các biện pháp phòng ngừa như sau:

  • Tạm thời cách ly cho trẻ ở nhà nếu ở lớp, nhà trẻ có bạn bị bệnh.
  • Trong ngày cho trẻ rửa tay nhiều lần bằng xà phòng và nước sạch.
  • Không để trẻ ngậm hay đưa đồ chơi lên miệng.
  • Không dùng chung đồ dùng ăn uống, cho trẻ ăn chín uống chín.
  • Khi thấy trẻ sốt và có nốt mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc miệng cần đưa đến cơ sở y tế để được khám và điều trị.
  • Người nhà cần đeo khẩu trang và rửa tay sát khuẩn sau khi thay quần áo, tã hoặc tiếp xúc với phân, nước bọt… của trẻ bị bệnh.
  • Nên vệ sinh đồ chơi, sàn nhà, giường ngủ và các bề mặt trẻ thường tiếp xúc bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn an toàn cho bé, đảm bảo đã pha loãng đúng tỷ lệ theo hướng dẫn.
  • Quần áo, khăn trải giường và các dụng cụ chăm sóc trẻ cũng cần được giặt giũ kỹ lưỡng, xử lý đúng cách và phơi khô dưới ánh nắng. Khi vệ sinh, cần đảm bảo không để trẻ tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, đồng thời làm sạch lại bề mặt sau khi khử khuẩn để đảm bảo an toàn cho bé.

Tham khảo thêm:

Bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh chia sẻ:

Bé bị tay chân miệng là do virus lây qua đường phân miệng. Do đó, khi chăm sóc bé bị tay chân miệng bạn cần chú ý các vấn đề sau: 1. Chăm sóc bé: đưa bé đi khám tại bệnh viện nhi, uống thuốc và tái khám theo hẹn, không nên tự ý điều trị. Cho bé ăn theo nhu cầu, trong giai đoạn bệnh không nên ép bé ăn, bé đau loét miệng nên cho ăn thức ăn lạnh 1 tý sẽ bớt đau hơn. 2. Nắm rõ các dấu hiệu nặng để đưa bé tái khám ngay như: giật mình hốt hoảng, sốt cao trên 39 độ khó hạ, run tay chân, ói nhiều, yếu liệt, đi loạng choạng... Cách ly bé 1 tuần, không cho tiếp xúc với các bé nhỏ trong nhà. Rửa tay cho bé thường xuyên, khoảng 6 lần/ ngày.

Phòng ngừa bệnh chân tay miệng bằng cách thường xuyên rửa sạch tay bằng xà phòng (Nguồn: Sưu tầm)

Các mụn nước ở tay, chân, miệng, đùi, mông gây đau làm trẻ quấy khóc để giúp bé cảm thấy thoải mái mẹ nên sử dụng loại tã cho bé mềm mại, tránh gây vỡ các nốt mụn. Bỉm cao cấp Huggies Platinum Naturemade với bề mặt Naturesoft làm từ sợi bông thiên nhiên 100% nhập khẩu từ châu Âu, chứa vitamin E sẽ chăm sóc tốt nhất cho làn da mỏng manh của trẻ. Bên cạnh đó, sản phẩm còn có khả năng thấm hút cực nhanh, tạo bề mặt khô thoáng sạch sẽ là điều rất cần thiết khi trẻ bị bệnh tay chân miệng. Ngoài ra, thương hiệu tã dán Huggies còn có dòng sản phẩm tã dán Huggies Tràm Trà Tự Nhiên ứng dụng công nghệ đột phá chứa tinh chất Tràm trà giúp làm dịu da bé, hạn chế tối đa vấn đề hăm tã, thiết kế thấm hút tức thì, chống thấm ngược đến 99,9%.

Tham khảo thêm:

Tã dán Huggies Platinum Naturemade mềm mại, dịu nhẹ cho làn da trẻ (Nguồn: Huggies)

Câu hỏi thường gặp về “tay chân miệng ở trẻ em”

Tay chân miệng ở trẻ có bị lại?

Nguyên nhân là do bệnh tay chân miệng gây ra bởi nhiều chủng virus khác nhau, phổ biến nhất là Enterovirus 71 (EV71)Coxsackie A16. Sau khi khỏi bệnh, trẻ chỉ tạo được miễn dịch với chủng virus gây bệnh lần đó, nhưng không có khả năng miễn dịch với các chủng khác. Vì vậy, nếu tiếp xúc với chủng virus khác, trẻ vẫn có thể bị tái nhiễm.

Trẻ bị tay chân miệng sốt mấy ngày?

Thông thường trẻ sẽ sốt từ 1 đến 3 ngày đầu khi khởi phát bệnh. Nếu sốt kéo dài hơn 2–3 ngày hoặc sốt cao không đáp ứng thuốc hạ sốt, cần đưa trẻ đi khám ngay vì có khả năng biến chứng.

Trẻ bị tay chân miệng bao lâu thì khỏi?

Phần lớn các trường hợp tay chân miệng ở trẻ nhỏ sẽ tự khỏi sau khoảng 7–10 ngày, nếu không có biến chứng. Sau khi khỏi, các mụn trên cơ thể bé sẽ khô dần, bong vảy và cơ thể hồi phục tự nhiên.

Bé bị chân tay miệng có kiêng gì không?

Bố mẹ hạn chế cho bé ăn đồ cay, nóng, cứng hoặc chua nếu bé bị loét miệng. Thay vào đó, nên dùng cháo, súp, sữa hoặc thực phẩm mềm, nguội. Đồng thời, ba mẹ giữ vệ sinh sạch sẽ cho bé và môi trường xung quanh, rửa tay thường xuyên sau khi chăm sóc trẻ. Tránh để bé tiếp xúc với người khác trong thời gian bệnh và không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tay chân miệng ở trẻ em có ngứa không?

Các nốt phỏng nước trên cơ thể bé khi bắt đầu khô lại có thể gây ngứa nhẹ, khiến bé khó chịu và muốn gãi. Việc bé gãi mạnh có thể khiến mụn nước vỡ ra, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo. Trong trường hợp này, bố mẹ cần giữ vệ sinh da sạch sẽ, cho bé mặc quần áo mỏng thoáng, cắt móng tay và tránh để bé cào gãi mạnh. Nếu bé ngứa nhiều, hãy đưa bé đến bác sĩ để được tư vấn cách xử lý an toàn.

Trên đây là những chia sẻ của Huggies về bệnh tay chân miệng, hy vọng với những thông tin trên sẽ giúp bố mẹ trong việc phòng ngừa, chăm sóc trẻ tốt hơn. Bệnh chân tay miệng ở trẻ em không quá nguy hiểm nhưng bạn phải cần theo dõi sát sao để kịp thời xử lý các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Để cập nhật thêm nhiều mẹo chăm bé hữu ích bạn cũng đừng quên truy cập vào Góc chuyên gia của Huggies hoặc chuyên mục Chăm sóc bé của Huggies nhé.

Huggies là thương hiệu tã bỉm em bé nổi tiếng của Mỹ, luôn đồng hành cùng sự phát triển của bé ngay từ khi mới lọt lòng. Với chất liệu tự nhiên, mềm mịn cùng khả năng thấm hút vượt trội, miếng lót sơ sinh, tã dán, tã quần Huggies sẽ giúp mẹ nâng niu làn da bé. Một số sản phẩm nổi bật của Huggies được nhiều mẹ tin dùng như: Huggies Skin Perfect, Huggies Skin Care,, Huggies Platinium Nature Made.

Bác sĩ Nguyễn Phước Mỹ Linh

Với hơn 14 năm kinh nghiệm tại bệnh viện nhi chuyên sâu như Nhi Đồng 1 TP.HCM, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Nguyễn Phước Mỹ Linh chuyên ngành Nội nhi, Khám chữa bệnh trẻ em, Tham vấn dinh dưỡng và chích ngừa sẽ cùng đội ngũ Chuyên gia HUGGIES® giải đáp thắc mắc của Mẹ.
Kimberly-Clark VN không đảm bảo hoặc cam kết về tính đầy đủ hoặc chính xác của thông tin này. Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho lời khuyên từ chuyên gia y tế hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe.